رامتین مرتضوی
مشکلات جوانان امروز، بیش از همیشه خود را نشان میدهد؛ از وضعیت بیکاری و تورم افسارگسیخته گرفته تا احساس آینده مبهم ،کاهش مداوم ارزش پول ملی و اجارهبهایی که بخش بزرگی از درآمد ماهانه آنان را میبلعد. همه اینها فشار سنگینی بر نسل جوان وارد میکند و ضرورت ایجاد فضاهایی برای بیان دغدغهها و مطالباتش را بیش از پیش آشکار میسازد. خانههای جوان میتوانند یکی از همین فضاها باشند؛ مکانهایی برای گفتوگو، بیان مشکلات و حتی اعتراض؛ به شرط آنکه صدای جوانان در همان چهاردیواریها محبوس نماند.
مدیرکل دفتر هماهنگی و نظارت بر امور جوانان وزارت ورزش و جوانان در همین رابطه از فعالیت ۹۰خانه جوان در کشور، در دستورکار بودن ساخت ۹۰ مرکز دیگر و بهرهبرداری از ۱۵مرکز در کشور تا پایان سال جاری خبر داد.
به گزارش اطلاعات، روحالله اسدی گفت: در سراسر دنیا، مراکزی را برای سیاستگذاری، جهتدهی و مدیریت امور جوانان در نظر میگیرند. در قانون اهداف وزارت ورزش و جوانان نیز صدور مجوز خانههای جوان پیشبینی شده که اقدامی در راستای توسعه زیرساختهای اجتماعی جوانان است.
وی ادامه داد: اکنون ۹۰خانه جوان فعال در کشور داریم و ۸۹خانه جوان دیگر نیز در حال ساخت است. پیشبینی میکنیم حدود ۱۵مرکز دیگر تا پایان سال به بهرهبرداری برسد. علاوه بر توسعه خانههای جوان دولتی، موضوع صدور مجوز برای تأسیس این مراکز از سوی بخش خصوصی را پیگیری کردهایم تا بخش خصوصی هم بتواند از این ظرفیت استفاده کند که بهزودی، اطلاعرسانی در این زمینه از طریق درگاه ملی مجوزها انجام خواهد شد.
اسدی تأکید کرد: یکی از اقداماتی که در حوزه جوانان دنبال میکنیم، این است که نگاه به جوان را از یک موضوع موقت، نمایشی یا صرفا فرهنگی، به سطح حکمرانی ارتقا دهیم و آن را به برنامه، تبدیل کنیم. وظیفه ما این است که دستگاهها را حول یک مسئولیت مشترک هماهنگ کرده و با توجه به ارتباط مستقیمی که با جوانان داریم، مسائل و نیازهای روز آنها را به دستگاههای مسئول منتقل سازیم. در همین راستا، خانههای جوان میتوانند کارکردهای مفیدی داشته باشند و فضایی امن برای حضور جوانان و ساخت این ارتباط فراهم کنند.
فعالیت خانههای جوان
در وبسایت خانه جوان به نشانیkhanejavan.ir
که ظاهرا تنها به خانه جوان بندرعباس تعلق دارد، درباره فعالیتهای این مجموعه آمده که خانه جوان شهرستان بندرعباس یکی از مجموعههای فعال در زمینه ساماندهی، توانمندسازی و افزایش مشارکت جوانان در این شهرستان است.
این مجموعه در طول سالهای فعالیت خود تلاش کرده فضایی برای حضور جوانان در حوزههای مختلف اجتماعی، علمی، فرهنگی، اقتصادی و تخصصی فراهم کند و ظرفیتها و توانمندیهای آنان را در مسیر فعالیتهای هدفمند به کار بگیرد. در دوره جدید فعالیت مجموعه، توسعه ساختار کارگروههای تخصصی، شناسایی استعدادها، افزایش مشارکت اعضا، ایجاد شبکه ارتباطی میان جوانان و تقویت ارتباط با مجموعههای علمی، اجرایی و اجتماعی موردتوجه قرار گرفته است.
این مجموعه مهمترین اهداف خود را چنین اعلام کرده: «شناسایی استعدادها و توانمندیهای جوانان، ایجاد زمینه برای مشارکت فعال جوانان، توسعه مهارتهای فردی و تخصصی، حمایت از ایدهها و ظرفیتهای نسل جوان، ایجاد شبکه ارتباطی میان جوانان و متخصصان، تقویت ارتباط با مراکز علمی، آموزشی و اجرایی، ایجاد فرصت برای آموزش و انتقال تجربه، حمایت از فعالیتهای گروهی و پروژهمحور، بررسی مسائل و دغدغههای جوانان، استفاده از ظرفیت جوانان در مسیر توسعه شهرستانها و کارگروههای تخصصی خانه جوان.
کارکرد خانههای جوانان
برای دریافت اطلاعات بیشتر از کارکرد خانههای جوانان و نحوه فعالیت آنها، با روحالله اسدی، مدیرکل دفتر هماهنگی و نظارت بر امور جوانان وزارت ورزش و جوانان تماس گرفتیم اما موفق به گفتوگو با وی نشدیم.
در گزارشی که خبرگزاری باشگاه خبرنگاران جوان حدود ۱۰ سال پیش درباره این مراکز منتشر کرده آمده است وزارت ورزش و جوانان به عنوان نهاد متولی ساماندهی امور جوانان با توجه به پایین بودن شاخصهای فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی کشور، روند رو به گسترش آسیبهای اجتماعی، فقدان زیرساختهای فرهنگی و مراکز گذران اوقات فراغت و تناسب نداشتن در نرخ بهرهمندی جوانان از امکانات، درصدد است با استفاده از ظرفیتهای نهادهای دولتی، عمومی و غیردولتی و همچنین سمنهای فعال، خانههای جوانان را در کلیه استانها راهاندازی کند تا مراکزی برای تبادل نظر و فعالیت جوانان
باشند.
مسعود سلطانیفر، وزیر وقت ورزش و جوانان در آن زمان گفته بود بیش از ۵۰میلیارد تومان از بودجه وزارتخانه برای فعال کردن خانههای جوان در نظر گرفته شده که میتوان با این مبلغ برای همه استانهای کشور خانه جوانان تأسیس کرد تا پاتوقی برای جوانان و کانونی برای بحث و تبادل نظر آنان باشد.
امکانات خانههای جوان
محمدرضا رستمی، معاون ساماندهی امور جوانان نیز در آن زمان درباره فضا و امکانات خانههای جوانان گفته بود: وسعت فضاهای موردنظر بسته به شرایط اقلیمی و امکانات موجود در هر استان از یک طرف و همچنین جمعیت جوان، زمینهها و قابلیتهای فعالیت جوانان آن استان، متغیر است. اختصاص حداکثر متراژ به تأسیس خانههای جوان با رعایت اصل پرهیز از اسراف، متناسب با ظرفیت استان و براساس ارزیابی اداره کل ورزش و جوانان آن استان خواهد بود.
همچنین در آن زمان، رضا ملاحسینی اردکانی، دبیر یک سازمان مردمنهاد گفته بود: بیشتر سازمانهای مردمنهاد بهویژه سازمانهای تازهتأسیس به لحاظ مالی این قدرت را ندارند که جوانان را دور هم جمع کنند و در همین راستا خانههای جوانان میتوانند کمک بزرگی برای ایجاد هویت مکانی برای آنها باشند. تمامی سمنها به نوعی در ارتباط با این خانهها هستند و برنامههای مرتبط با حوزه سمنهای جوان به راحتی از طریق این خانهها اطلاعرسانی میشوند. بنابراین، خانههای جوانان در افزایش قدرت چانهزنی سمنهای جوان نیز بسیار تأثیرگذارند.
لزوم شنیدن صدای جوانان
با وجود اعلام برنامههای متعدد برای توسعه خانههای جوان، آنچه همچنان روشن نیست، میزان فعالیت و اثرگذاری این مراکز بر زندگی و مطالبات جوانان است. صرف اعلام تعداد خانههای فعال و در حال ساخت، نمیتواند نشان دهد که این مراکز تا چه اندازه توانستهاند به محلی برای مشارکت واقعی نسل جوان در امور اجتماعی و تصمیمگیریها تبدیل شوند.
ساخت خانههای جوان، بیتردید اقدامی مثبت و ضروری است اما نباید تصور کرد با ساخت چند مرکز و نصب تابلوی «خانه جوان» میتوان به مطالبات نسلی پاسخ داد که بیش از هر زمان دیگری نیاز دارد صدایش شنیده شود. جوانان امروز فقط به مکانی برای دورهمی، برگزاری برنامههای فرهنگی یا بیان دغدغههایشان احتیاج ندارند و اگر قرار باشد خانههای جوانان، صرفا محلی برای برگزاری چند نشست و ثبت چند عکس یادگاری باشند و صدای حاضران در آنها هیچ راهی به اتاقهای تصمیمگیری پیدا نکند، این طرح هم بهتدریج از هدف اصلی خود فاصله خواهد گرفت و چیزی جز ویترینی برای نمایش جوانگرایی نخواهد بود.